Serbest Çalışanlar için Ücret Belirleme

Freelancer olmak isteyenlere giriş düzeyinde mini bilgilendirme yazısı.

Dönemsel/Interim, proje bazlı, geçici iş sözleşmeli, belirsiz süreli iş sözleşmesi ya da belirli süreli iş sözleşmesi… Bunlardan herhangi biri ile çalışmış ve kariyer platosunun bu bölümünde farklı bir alana geçmek isteyenler için bu yazı. Kariyeri ile ilgili yedek bir plan yapan, dramatik bir değişikliğe gitmeyi isteyen, tutku, amaç ve ilkelerine bağlı olarak bambaşka bir şeylere ulaşmayı hedefleyenler, iyi haftalar.

Öncelikle mevcut zihin durumunuzdan farklı bir zihin yapısına geçmek faydalı olabilir, bir kurumun içerisinde görev almakla, bir kuruma, kişiye, dış müşteriye iş yapmak arasında kalın bir çizgi bulunuyor.

Kendinize şu soruları sordunuz ve yol sizi buraya getirdi diyelim.

  • Uzman mı olmak istiyorum, kıdemli uzman veya proje yönetimine devam mı etmek istiyorum? NE istiyorum?
  • Liderliğe doğru adım atmak mı istiyorum? 10 yıl daha liderlik yapmak mı istiyorum?
  • Danışmanlık tarafına mı geçmek istiyorum?
  • Eğitimci mi olayım?
  • Girişimci mi olayım?
  • Sade, inzivaya çekilmiş bir hayat mı yaşasam?
  • Bir Ege sahil kasabası benim için ideal mi?

ya da bu soruların hiçbirini sormadınız, sizin hikayeniz bambaşka. Clubhouse klüplerinden birinde konuşuyorduk, bu arada #clubhouse danışmanlık süreçlerinin by-pass edilip networking odaları ile hızlıca iş bulunan, cv paylaşılan bir yer haline geldi. Bu önemli bir gelişme diye düşünüyorum. Bunu başka bir yazıda ele alabilirim.

  1. Şu anda ne kadar kazandığınızı düşünerek işe başlayabilirsiniz(YYYY TL/ZZZZZ TL). Çıplak maaşınız/ücretiniz dışında emeklilik planları, sağlık sigortası primleri, yol, yemek, bonuslar, hisse senetleri, çocuk yardımı, sağlık/wellnes programları gibi yan hakları da göz önünde bulunduralım. Şimdi bunlardan kendi karşıladıklarınızı işaretleyin ve kalanlar üzerinden stratejinizi oluşturmaya başlayın.
  2. NE BEKLİYORUM? NE KADAR KAZANMAK İSTERİM? Gelirimin kesilmesi benim için ne kadar kritik, düzenli elde ettiğim bir ücret vardı. Bu duruma hazır mıyım? Uzun vadeli ödeme planları için fedakarlık yapabilir miyim? Muhasebe -Finans konuları için efor sarf edecek motivasyonum var mı, bu konuyu bir profesyonele mi devretmeliyim? Maaşlı bir çalışana göre daha fazla kazanabileceğim, bu nedenle bekleyebilirim düşüncesi de kenarda dursun. Zaman maliyet önemli.
  3. Sektörü inceleyin, ödevinizi yapın. Aslında bu yazı ödevime iyi çalışırım düşüncesi ile yazıldı. Ücret karşılaştırmaları için siteleri incelemekte fayda var, maaş karşılaştırmaları için kurulan siteleri, ücret raporlarını da ekleyelim. Potansiyel müşterinizin bütçesi nedir? Ne kadar esneyebilirler, daha da önemlisi siz ne kadar esneyebilirsiniz? Ucuz hizmet sağlayan bir markanız mı var, kazanmaya mı oynayacaksınız?
  4. Hizmet dışında ürün satışı yapıyorsanız kendi payınızı, tüm gider kalemlerini, masrafları, sabit maliyetleri fiyatlama yaparken göz önünde bulundurun.
  5. Neye göre ücretleme? Parça başı, saatlik, günlük, haftalık, aylık, hizmet ya da birim başı ücretler konusunda alternatifler belirleyebilirsiniz. Zoom toplantısında(bu aralar öyle olduğunu varsayalım) alternatif bir plan sunabilirsiniz.
  6. Vergilendirme konusunu da araştırın, ek olarak yasal haklarınızı da bilmeniz önemli. Fatura, stopaj, gider pusulası gibi teknik detaylar tüm kesintiler sonrasında elinize geçecek kuş kadar bir rakam sizi hayal kırıklığına uğratabilir.
  7. Sabit maliyetlerinizi aklınızdan çıkartmayın Sevgili Dostlar. Pazarlık kaçınılmaz ise beklentile ve bunların nasıl karşılanacağı da hesaba katılmalı.
  8. Bolluk ve kıtlık dönemleri için hazırlıklı olun. Çalışmadığınız dönem bir maliyet, bu dönemde geliriniz olmadan ne kadar ayakta kalmanız gerekecek, destek olarak kimi ya da neyi kullanacaksınız.
  9. Hedef piyasalarınızı tanımlayın. Fiyat, rekabet, konum, tanıtım, ürün başlıkları size yardımcı olabilir.
  10. Bir şirket hesabı oluşturun.
  11. Kendi siber kitlenizi yaratın, sanal dünya, tanışıklıkların gücü, içsel motivasyon, entelektüel ve psikolojik sermaye de yine önemli.
  12. Sonuncusu ve belki de en önemlisi; SÖZLEŞME YAPIN.

İyi bir hafta geçirmenizi dilerken, 8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü’nü kutlamak isterim.

2021 Ücret Artışları

2021’e birkaç gün uzaklıktayız. Çok kolay geçemeyeceğini söyleyebiliriz. 

Motivasyon, mutluluk, esenlik, refah düzeyi, pandemi, ekonomi gündemin popüler olan başlıkları. 

Pazartesi günü asgari ücret ile ilgili rakamlar paylaşılacak. 

Yeni iş arayanlar, geçiş sürecinde olanlar, reddedemeyecek bir teklif almayı bekleyenlerin ortak sorusu 2021’de ücret artışları ne durumda olacak?

Kasım ayında Mercer 2020 Ücret ve Yan Haklar Araştırması’nın sonuçlarını paylaştı. Araştırma sonuçlarına göre; 2021 yılı ücret artış bütçelerine karar veren firmalar yüzde 13,8 bandında zam yapmayı planlıyor. 2020 yılında ise firmalar yüzde 15 bandında zam yaparken, Türkiye’de firmaların yüzde 6,6’sı, dünya genelinde ise yüzde 15’i ücretlerde kesintiye gitti.

619 firmanın katıldığı araştırmada 2021 yılı için ücret artış beklentisi enflasyon oranın  %2 üzerinde %13,8 olarak planlandığı paylaşılıyor.

Türkiye’de hızlı tüketim ürünleri, otomotiv, perakende, bankacılık, dayanıklı ürünler, enerji, teknoloji, ilaç ve sağlık, üretim, lojistik, sigorta gibi farklı sektörlerde faaliyet gösteren firmaların katılımıyla gerçekleşen araştırmanın sonuçlarına göre; 2020 yılı sonunda gerçekleşmesini beklediği enflasyon oranı %12. Mercer bu yıl raporunu hazırlarken koronavirüs çalışması da yapmış. 

İlgi çekici bir bölüm de ödeme gücü en yüksek sektörler, ilaç ve sağlık, teknoloji ve kimya sektörleri. Lojistik, perakende ve ambalaj sektörleri Türkiye ortalamasının altında kalmış. % 4,2 ile veri analitiği / iş zekası, yüzde 3,3 ile proje yöneticiliği ortalamanın üstünde konumlanan pozisyonlar olarak ön plana çıkmış. 

Mercer, firmaların %12,8’nin pandemi nedeni ile 2020 ücret artışlarını dondurma ya da erteleme kararı aldığını paylaşıyor. 2020 yılının Mart ayını hatırlayalım bazı şirketler mali yıl başlangıçları bu dönemde olduğu için ücret iyileştirmelerini hem bu dönemde hem de yaz döneminde yapmıştı. 

Firmaların %6,6’sı ücretlerde kesintiye gitmiş. İşten ayrılma oranları geçen yıla bakılarak %2 artmış, %17’ye çıkmış. Burada devletin müdahalesi olduğunu hatırlayalım bunun yanında şirket yöneticilerinin kıdemli çalışanları, emekliliği yaklaşanları tokalaşarak ayrılmaları için yönlendirdiği bilgileri de geldi. Araştırmada bunun gönüllü ayrılma başlığı altında incelendiğini görüyoruz, oran %8. 

Uzaktan çalışma pandemi ile %27’den %64’e çıkmış. Sigorta primleri ile ilgili değişiklikler yaşandı, yan haklar da yeniden şekilleniyor, uzaktan çalışma için ofis mobilyası, laptop, cep telefonu, evden çalışma desteği maliyetleri öncelik sıralamasında üst sıralarda.

Datassist CEO’su Umut Özbağcı geçtiğimiz hafta Dünya Gazetesi canlı yayınında bazı rakamlar paylaştı, asgari ücret beklentileri 3.500 TL düzeyinde. Ortalama ücret artışı enflasyon düzeyi yakınlarında bekleniyor.  Lojistik sektörü için ücret artışları minimum %8,5-9, maksimum %20,5, ortalama %14 gibi öngörülüyor. Hızlı Tüketim için ortalama %13 ile beklenen enflasyonun altında bir rakam beklenmekteyken, Turizm için %8,5-9 beklenmekte. Bilişim ise yıldız konumda, minimum %11,5, maksimum %21-28, ortalama % 17,5-18 düzeyinde simülasyon yapılmış. 

Artış ne olacak? Öngörü çalışmalarında enflasyon rakamının biraz üzerinde-biraz altında olacak diyorlar. Maliyetler etkin bir şekilde kontrol edilmeye çalışılacak, yan haklar ve primler ile yeni düzenlemeler, bütçelerde kesintiler, kırpmalar devam edecek, bunun yanında hedefler de aynı şekilde revize edilecek, talepler düşebilir talebe bağlı birçok gelişme yaşayacağız, istihdam yaratılması kronik yaralardan bir tanesi. 

Elbette mutluluk endüstrisi ürünleri, online eğitimler, gelişim planları, motivasyon kampları, değerlendirme merkezleri, esenlik programları, yeni çalışma şekilleri ve ücret modellerini uygulama çalışmaları devam edecek. Belki ücretler artmayacak ya da çalışanlar için istenen düzeyde gerçekleşmeyecek. 

Bu yıl şirketler, ücret artışı konusunda daha seçici hale gelebilir, yetenek süreçlerinde, yıldız çalışanlar için yaratılan evrende birtakım değişiklikler görülmesi mümkün. Yani ücret artışı pandemi sırasında firmanın daha istikrarlı olmasına yardımcı olan, çözüm üreten, beklenenin ötesine geçen çalışanları öne çıkaracak. 

Çalışanlar belirsizliğin giderilmesi, daha net kariyer yollarının oluşturulması, gelişim fırsatlarının sunulmasını talep etmeye devam edecek. Tüm bunların yanında koca bir yılın mental ve fiziksel yorgunluğunun giderilmesi ve yöneticilerin yanlarında olduğunu hissetmesi de çalışanlar için en temel ihtiyaçlar olmaya devam edecek. 

İyi bir yıl olsun.